सारांश (TL;DR): वारकरी संप्रदाय हा महाराष्ट्रातील सर्वात प्राचीन भक्ती परंपरांपैकी एक आहे. दर आषाढी आणि कार्तिकी एकादशीला लाखो वारकरी पंढरपूरला पायी जातात. ज्ञानेश्वर, नामदेव, एकनाथ आणि तुकाराम या चार संतांनी या परंपरेला आकार दिला.
वारकरी म्हणजे कोण?
ज्यांनी विठ्ठलाची भक्ती स्वीकारली आहे आणि नियमितपणे पंढरपूरची वारी करतात ते वारकरी. वारकरी परंपरेत जातिभेद नाही — फक्त भक्ती आणि विठ्ठल-नाम. हे समतेचे तत्त्व त्या काळात क्रांतिकारी होते.
चार महाराष्ट्र संत
संत ज्ञानेश्वर (इ.स. १२७५–१२९६)
वयाच्या अवघ्या २१ व्या वर्षी ज्ञानेश्वरांनी ज्ञानेश्वरी लिहिली. पसायदान हे त्यांचे विश्वकल्याणाचे स्तोत्र. आळंदी हे त्यांचे समाधिस्थान.
संत नामदेव (इ.स. १२७०–१३५०)
शिंपी जातीचे नामदेव महाराज विठ्ठलाचे परमभक्त. त्यांचे अभंग शीख ग्रंथसाहिबमध्येही समाविष्ट आहेत.
संत एकनाथ (इ.स. १५३३–१५९९)
पैठणचे एकनाथ महाराज समाजसुधारक संत. त्यांनी अस्पृश्यांच्या घरी जेवण केले. एकनाथी भागवत हा त्यांचा महान ग्रंथ.
संत तुकाराम (इ.स. १५९७–१६५०)
“जे का रंजले गांजले, त्यासी म्हणे जो आपुले” — हे तुकारामांचे जगणे होते. देहूहून त्यांची पालखी आषाढी वारीला निघते.
वारीचा अनुभव
दरवर्षी ७-१० लाख वारकरी आषाढी वारीत सहभागी होतात. टाळ-मृदंगाचा आवाज, दिंड्या, माउली माउलीचा जयघोष — वारीत चालणे म्हणजे एक वेगळाच आनंद.
English Summary
The Warkari tradition is Maharashtra’s most widespread devotional movement centered on Lord Vitthal at Pandharpur. Four great saints — Dnyaneshwar, Namdev, Eknath, and Tukaram — shaped this 800-year-old tradition of equality and devotion. Twice a year, millions walk to Pandharpur in pilgrimage processions called dindis.
